بنياد پژوهشهاى قرآنى حوزه و دانشگاه
98
قرآن و طب ( مجموعه مقالات ) ( فارسى )
تَأْكُلُونَ » ( غافر آيه / 79 ) ، خداوند كسى است كه چهارپايان را براى شما آفريد تا بعضى را سوار شويد و از بعضى تغذيه كنيد . سوره نحل به خلقت آنها براى استفاده انسانها اشاره نموده ولى لزوم رعايت توان و طاقت حيوان - لزوم رعايت سلامت و بهداشت حيوان ، تقدم سلامت حيوان بر بهرهبردارى - لزوم تهيه وسايل مورد نياز حيوان 4 - حقوق حيوان در جنايات و صدمات وارد بر آنها : رعايت هرچه بيشتر حال حيوانات و دفاع از گونههاى مختلف آنها انسانها را از آزار و اذيت و كشتن حيوانات نهى فرموده است . از اين روى در متون روايى و فقهى به قوانين متعددى درباره كشتن و شكار حيوان ، آزار و اذيت حيوان ، لعن و دشنام دادن به حيوان منع شده است و مستوجب عذاب الهى است . بحث : زيربناى حقوق حيوان براى اين قسمت چهار بخش مىباشد : بخش نخست : زيربناى حقوق حيوان در فقه اسلامى : در فقه اسلامى ، حيوانات نيز هرچند قوه ناطقه و عاقله انسانى را ندارند از درك و شعور بهرهمند بوده و از احساسات و عواطف برخوردار هستند . به همين علت براى حيوانات حرمتى قائل شده كه به دنبال خود ، حقوقى براى حيوان و تكاليفى را برعهده صاحبان آنها در پى دارد . شيخ طوسى ( ره ) در مقام تعليل براى وجوب نفقه حيوانات تصريح مىكند : لان لها حرمهء ، زيرا حيوان از احترام و حرمت برخوردار است . همچنين علامه حلى ( ره ) در كتاب اجاره مىگويد : لان للحيوان حرمة فى نفسه ، زيرا حيوان به خودى خود و ذاتا از حرمت و احترام برخوردار است . معرفة ان لها خالقا و معرفة طلب الرزق و معرفة الذكر من الانثى و مخافة الموت [ زمانى كه خداوند حيوانات را آفريد ] ، درك و شعور انسانى را به آنها عطا ننمود ولى چهار خصلت را به آنها عنايت كرد : شناخت به اينكه براى آنها خالقى است ، آگاهى نسبت به اينكه دنبال رزق و روزى برود ، شناخت نر از ماده و ترس از مرگ در آيات متعددى از قرآن بر اين مطلب تصريح شده است كه به برخى اشاره مىكنيم : خداوند مىفرمايد : « أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُسَبِّحُ لَهُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الطَّيْرُ صَافَّاتٍ كُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلاتَهُ وَ تَسْبِيحَهُ وَ اللَّهُ